سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
47
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
اوزان اسم خماسى مجرّد اسم خماسى چنانچه در سابق گذشت عبارتست از اسمى كه داراى پنج حرف اصلى باشد و صور متصوّره در اوزان اين اسم يكصد و نود و دو مىباشد كه حاصل مىشود از ضرب چهار حالتى كه حرف چهارم دارد در چهل و هشت صورتى كه در سه حرف قبل تصوير شد و از اين مجموع بيست و يك صورت آن ممتنع و غير جايز است به اين شرح : نه صورت از صور حرف اوّل با حرف چهارم بواسطه ساكن بودن حرف دوّم و حرف سوّم ساقط مىشود . نه صورت ديگر از صور حرف اوّل با حرف دوّم بواسطه ساكن بودن حرف سوّم ساقط ميگردد . و سه صورت ديگر از صور حرف اوّل بواسطه ساكن بودن حرف دوّم و سوّم و چهارم ساقط مىشود . و حاصل صور بعد از اسقاط اين صور يكصد و هفتاد و يك صورت مىشود كه از اين مجموع فقط چهار وزن آن در السنه اهل محاوره و فصحاء مورد استعمال واقع شده است بقرار زير :